يا سلسلهء حكمرانان كه در اوايل عهد اسلامى از تخارستان تا مرو تسلط داشتند ، و ابن خرداذبه در جملهء القاب ملوك كوچك ترك نيزك را هم نام مىبرد « 1 » نيزك معاصر يزدگرد ( حدود 31 ه ) كه مورخان عرب لشكريان او را ترك ( عناصر كوشانى هفتلى ) شمرده‌اند از يزدگرد دخترش را بزنى خود خواست ، ولى شهزاده ساسانى او را در نامه‌يى بنده‌يى از بندگان خويش خواند ، و به اين امر تن نداد ، بنابر ان نيزك در گناباد ( جنابذ كه در طبرى به صورت جليند تصحيف شده ) برو حمله برد و يزدگرد بمرو گريخته در آسيابى درآمد و بدست آسيابان بقتل رسيد « 2 » بعد ازين ذكر نيزك در سنه 84 ه ديده مىشود كه يزيد بن مهلب قلعهء نيزك را در بادغيس فتح كرد ، و نيزك خزاين آن قلعه را به او سپرد ، و با لشكر عرب صلح نمود « 3 » در سنه 87 هنگاميكه قتيبه بن مسلم باهلى از طرف وليد بن عبد الملك اموى بر خراسان والى شد ، همين نيزك كه جمعى از اسيران مسلمان را در دست داشت ، آنها را رها نموده ، و نزد قتيبه فرستاد ، وى سليم ناصح را نزد نيزك گماشت كه او را به اطاعت فراخواند ، و نيزك بعد از تحكيم پيمان با قتيبه به شرطى صلح نمود ، كه بادغيس را آزاد گذارد ، و به آنجا نيايد « 4 » بعد ازين نيزك را در سنه 88 ه در جنگهاى صفحات شمال آمو با قتيبه همراه مىيابيم « 5 » كه درين جنگ‌ها قتيبه باطرخون پادشاه سغد با خذفديه و گروگان صلح نمود ، ولى نيزك كه ميخواست رقيب شمالى خود را بوسيلهء قواى عرب درهم شكند ازين واقعه رنجيد ، و بقول طبرى با ياران خود گفت : اين مرد تازى مانند سگست كه اگر بزنى فرياد مىكند ، و اگر نان دهى اطاعت مينمايد ، و اگر با وى بجنگى و باز چيزى دهى ، خوش مىشود ، و همه را فراموش

--> ( 1 ) - المسالك و الممالك 41 طبع ليدن 1306 ق ( 2 ) - فتوح البلدان 388 و طبرى 5 / 346 ( 3 ) - طبرى 5 / 186 و الكامل 4 / 240 ( 4 ) - طبرى 5 / 218 و الكامل 4 / 253 ( 5 ) - فتوح 517 و طبرى 5 / 223